Anasayfa » Cümle Çeşitleri » Cümle Çeşitleri Örnekler

Cümle Çeşitleri Örnekler

Cümle Çeşitleri Örnek Cümleler

Cümle Çeşitleri Örnek Cümleler

Cümle Çeşitleri Örnekleri


Örnek:

  • Kırmızı tuğladan cephesi ve kuleleriyle dönemin mimarisini hatırlatıyor.

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (hatırlatıyor)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Basit cümle

 

Örnek:

  • Birinciliği son saniyelerde kaçırınca / üzüntüden mahvoldu.
    Yan cümle                                     Temel cümle

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (mahvoldu)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Girişik birleşik cümle (kaçırıncazarf fiil eki almış)

 

Örnek:

  • Senin ve onun başına bir hal gelmesini / kesinlikle istemiyorum.
    Yan cümle                                                             Temel cümle
    (Belirtili Nesne)

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (istemiyorum)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumsuz cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Girişik birleşik cümle (gelmesini- isim fiil eki almış)

Yan cümle Temel cümlenin: Belirtili nesnesi durumunda

 

Örnek:

  • Türkiye’de sigaraya başlama yaşı ilkokul çağına kadar düştü,  / diyor araştırmacılar.
    Yan Cümle                                                                                          Temel Cümle
    (Belirtisiz Nesne)

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (diyor)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Devrik cümle (“diyor” yüklem sonda değil)

Yapısına göre: İç içe birleşik cümle (araştırmacıların cümlesi, bunu aktaran kişinin cümlesinin içinde yer almış)

Yan cümle Temel cümlenin: Belirtisiz nesnesi durumunda

 

Örnek:

  • Girdiğin sınavı kazandığını / ve istediğin okulda okuduğunu / bir düşün.
    Yan cümle                                       Yan Cümle                       Temel Cümle
    (Belirtili Nesne)                           (Belirtili Nesne)

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (düşün)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Girişik birleşik cümle (kazandığını – istediğin – okuduğun – sıfat fiil eki almış)

Yan cümle Temel cümlenin: Belirtili nesnesi durumunda

 

Örnek:

  • Sporcular performanslarını kötü etkileyecek yemeklerden /uzak durmalıdır.
    Yan cümle                                                                              Temel cümle
    (Dolaylı tümleç)

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (uzak durmalıdır)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Girişik birleşik cümle (etkileyecek – sıfat fiil eki almış)

Yan cümle Temel cümlenin: Dolaylı tümleci durumunda

 

Örnek:

  • Kitapçıdan aldığım dergileri okuyor, arşivime kaldırıyorum.

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (okuyor, kaldırıyorum)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Bağımlı sıralı cümle (okuyor – kaldırıyorum, bu iki yüklem ile oluşturulmuş cümleler virgülle ayrılmış – Ortak kullanılan öğe belirtili nesne: “kitapçıdan aldığım dergileri” )

 

Örnek:

  • Canını dişine takıp çalışıyor ama bir şeye sahip olamıyor.

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (çalışıyor, sahip olamıyor)

Anlamına göre: Birinci cümle biçimce ve anlamca olumlu, ikinci cümle biçimce ve anlamca olumsuz cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Bağlı cümle (çalışıyor – sahip olamıyor, bu iki cümlenin yüklemi bağlaç “ama” ile ayrılmış, ortak öğe: Gizli özne “O”)

 

Örnek:

  • Verilen işlerin zamanında yapılmaması / hepimizin zamanını aldı.
    Yan cümle                                                         Temel cümle
    (Belirtisiz Nesne)

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (zamanını aldı)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Girişik birleşik cümle (yapılmaması – isim fiil eki almış)

Yan cümle Temel cümlenin: Belirtisiz nesnesi durumunda

 

Örnek:

  • Ne evi temizlemiş ne de çiçekleri sulamıştı bizim temizlikçi.

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (temizlemiş)

Anlamına göre: Biçimce olumlu, anlamca olumsuz cümle

Yüklemin yerine göre: Devrik cümle

Yapısına göre: Bağlı cümle (temizlemiş- sulamıştı, bu iki cümlenin yüklemi  “ne… ne” bağlacı ile ayrılmış, ortak öğe: özne “Bizim temizlikçi”)

 

 Örnek:

  • Bilim alanında meydana gelen değişmeler / ders kitaplarındaki bilgilerin eskimesine / yol açtı.
    Yan cümle                                                               Yan cümle                                 Temel cümle

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (yol açtı)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Girişik birleşik cümle (gelen – sıfat fiil eki almış, eskimesine – isim fiil eki almış)

Yan cümle Temel cümlenin: 1. Yan cümlede öznesi, 2. yan cümlede dolaylı tümleci görevindedir

 

 

 Örnek:

  • Eskişehir’de inecek olan bu kadın, / vagonun en arkasındaydı az önce.
    Yan cümle                                                  Temel cümle
    (Özne)

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: İsim cümlesi (vagonun en arkasındaydı)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Devrik cümle

Yapısına göre: Girişik birleşik cümle (olan – sıfat fiil eki almış)

Yan cümle Temel cümlenin: Öznesi durumundadır

 

 Örnek:

  • Fotoğraf kadar sinema da gizli kalmış gerçekleri /gösterir bize.
    Yan cümle                                                                   Temel Cümle
    (Belirtili nesne)

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (gösterir)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Devrik cümle

Yapısına göre: Girişik birleşik cümle (kalmış – sıfat fiil eki almış)

Yan cümle Temel cümlenin: Belirtili nesnesi durumundadır

 

 Örnek:

  • Tüm konfeksiyoncuları gezdik, ona göre tuvalet bulamadık.

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: Fiil cümlesi (bulamadık)

Anlamına göre: 1. cümle biçimce ve anlamca olumlu, 2. cümle biçimce ve anlamca olumsuz

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Bağımlı sıralı cümle (gezdik – bulamadık, bu iki yüklem ile oluşturulmuş cümleler virgülle ayrılmış – Ortak kullanılan öğe gizli özne: “biz” )

 

 Örnek:

  • Doktorların bu konuda verdikleri bilgiler / yüzeyseldir.
    Yan cümle                                      Temel Cümle
    (Özne)

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: İsim cümlesi (yüzeyseldir)

Anlamına göre: Biçimce ve anlamca olumlu cümle

Yüklemin yerine göre: Kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Girişik birleşik cümle (verdikleri- sıfat fiil eki almış)

Yan cümle Temel cümlenin: Öznesi durumundadır

 

 Örnek:

  • Sıcak değildir bu mevsimde oralar, gitmeden önce tekrar düşünün.

Çözüm:

Yüklemin çeşidine göre: 1. cümle isim cümlesi (sıcak değildir), 2. cümle fiil cümlesi (düşünün)

Anlamına göre: 1. cümle biçimce ve anlamca olumsuz, 2. cümle biçimce ve anlamca olumludur

Yüklemin yerine göre: 1. cümle devrik, 2. cümle kurallı (düz) cümle

Yapısına göre: Bağımsız sıralı cümle (sıcak değildir – düşünün, bu iki yüklem ile oluşturulmuş cümleler virgülle ayrılmış – Ortak kullanılan öğe olmadığı için bağımsız sıralı cümledir)

 

Cümle çeşitleri konu anlatımı ile takıldığınız noktalara ilgili sayfamızdan bakabilir, örnek cümleler ile yazıya katkıda bulunmak isterseniz bizlerle aşağıdaki bölümden iletişime geçebilirsiniz. Başarıyla kalın…

Hakkında Türk Dil Bilgisi

Türk Dil Bilgisi site yazarları, Kırıkkale Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu olup, alanında uzmanlaşmış, deneyimli öğretmenlerimizden oluşmaktadır.

4 yorum

  1. Damla Akpınar

    Çok güzel yazılmış

  2. Allah razı olsun. Ne desem az bu soruları çözümleriyle hazırlayanın çok büyük emeği ve hakkı oldu üzerimde. Çok teşekkür ederim :’)

  3. Gerçekten çok güzel olmuş. Emeğinize sağlık.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*