Anasayfa » Paragrafta Anlam » Anlatım Biçimleri – Anlatım Teknikleri

Anlatım Biçimleri – Anlatım Teknikleri

Paragrafta Anlatım Biçimleri

Anlatım Biçimleri

Anlatım Biçimleri

Anlatım biçimleri, anlatılan konunun ne şekilde anlatıldığını, hangi üslüpla aktarıldığını gösteren bir kavramdır. Konuşmacının ya da yazarın anlatmaya çalıştığı metinde kullanmış olduğu üslubu ile biz bu konuşmanın yazının anlatım biçimleri hakkında çıkarımda bulunuruz. Yani kısacası anlatım biçimleri, cümlelerin “nasıl, ne şekilde” aktardığını bizlere gösterir.

1-Öyküleyici Anlatım

2-Betimleyici (Tasvir Edici) Anlatım

3-Açıklayıcı Anlatım

4-Tartışmacı Anlatım

 

Öyküleyici Anlatım

Öyküleyici Anlatım

Öyküleyici Anlatım

  • Bir olayın yer kişi zaman öğeleriyle anlatılmasıdır.
  • Zaman akışı söz konusudur.
  • Anlatılanlar tek kare fotoğrafa sığmaz.
  • Çekimli fiiller çoktur. (geldi, uğramış, gidecek)

ÖRNEK METİN:

Akşam yavaş yavaş yüzünü gösterirken, Hacı Ziya’nın masası yine kalabalıktı; onun anlattıkları diğerleri tatlı tatlı dinlerken Şükrü Ağa geldi.Rengi soluk, durumunda bir gariplik vardı. Selam vermedi. Kenardaki boş sandalyeyi aldı ve uzakta bir yere oturdu. Tavrı davranışı herkesin dikkatini çekti. Şükrü Ağa’nın sevmediği insanların masasına oturmadığını bilirlerdi ; aralarında öyle bir kişi de yoktu.

Yer : Anlatılanlarla yerin bir kahvehane ortamı olduğu aşikar.
Kişiler : Hacı Ziya, Şükrü Ağa ve diğerleri.
Zaman: Akşam
Zaman Akışı : Şükrü Ağa’nın gelmesi, selam vermeden geçmesi, boş sandalyeyi alarak oturması…Bunların hepsi bir zamansal akışın varlığını gösterir.
Fotoğraf Kareleri : Yukarıda zaman akışındaki her bir durumu tek bir kare fotoğrafa sığdırmak mümkün değildir. Olanları fotoğraflamak için birden fazla fotoğraf karesi gereklidir.
Çekimli Fiiller : kalabalıktı, geldi, selam vermedi, oturdu, dikkatini çekti, bilirlerdi…

ÖRNEK METİN:  

On altıncı katta asansörden indik. Bana odayı gösterecek çocuğun peşinden yürüyordum. Çocuk kısa bir koridoru geçti, bir odanın önünde durdu. Ben de durdum. Kapıyı açtı, içeri girdik. Perdeler sıkı sıkıya kapalı. Çocuk perdeleri açıp dışarıyı göstermek istedi. Engel oldum. Lambaları yaktı. Banyonun kapısını açtı. Bir şey isteyip istemediğimi sordu. İstemediğimi söyledim. Bahşişini verdim, gitti. 

Yer : Anlatılanlarla yerin bir otel  ortamı olduğu aşikardır.
Kişiler : Odayı gösterecek kişi ile odayı kiralayan kişi.
Zaman: Net bir zaman söz konusu değil; perdelerin kapalıyken açmaya çalışılması gündüz vaktini işaret etmektedir diyebiliriz.
Zaman Akışı : Asansörden inmeleri, koridordan geçmeleri, kapıyı açmaları, çocuğun perdeleri açmaya çalışması, banyonun kapısını açması, bahşiş verilmesi…
Fotoğraf Kareleri : Olanları fotoğraflamak için birden fazla fotoğraf karesi gereklidir.
Çekimli Fiiller : İndik, yürüyordum, geçti, durdu, durdum, istedi, sordu, söyledim, gitti…

 

Betimleyici Anlatım (Tasvir)

Betimleyici Anlatım

Betimleyici Anlatım

  • Anlatılan çevre, kişi ve varlığın belli bir izlenimi yaratmak için başvurulan anlatım biçimidir.
  • Adeta sözcüklerle resim yapılır.
  • Anlatılanlar etek karelik bir fotoğrafa sığabilir.
  • Niteleme sıfatlarından ve zarflardan sıkça yararlanır.

 

ÖRNEK METİN:

Davulcu da inadına güzel giyinmişti. Beyaz şalvarı, içine dört kişi girecek kadar genişti. Sırtında, güneşle yanıp sönen sarı atlastan bir gömlek, belindeki kırmızı kuşağın üzerinde, siyah meşini parıl parıl bir eski zaman silahlığı vardı…

Kişi İzlenimi: Burada anlatılan kişi davulcudur ve bu davulcu tasvir edilmiştir.
Sözcüklerle Resmetmek: Anlatılanlarla zihinde oluşturulan görüntü bir resme dönüştürülebilir.
Tek Kare Fotoğraf: Davulcunun görüntüsü yüzlerce cümleyle de anlatılmış olsa, biz tek bir fotoğraf karesine sığdırabiliriz. Çünkü yapılan farklı farklı eylem yoktur. Sadece davulcunun görüntüsü anlatılmıştır.
Niteleme Sıfatları ve Zarflar: Güzel giyinmek, beyaz şalvar, geniş, sarı atlastan gömlek, kırmızı kuşak, parıl parıl…

 

ÖRNEK METİN:

Sarı yağmur incecik, ışığın üstüne yağan başka bir ışık gibi iniyordu. Yerler, ince yağmuru buradan alıp hızla az öteye döküveriyordu. Kuşlar boyunlarını içlerine çekmişler, tüyleri domur domur, dallarda kıpırtısız duruyor. Yağmurun içinden mor bir kelebek seli geçti.

Çevre İzlenimi: Yağmurun yağdığı bir mekanın görüntüsü anlatılmış.
Sözcüklerle Resmetmek: Anlatılanlarla zihinde oluşturulan görüntü bir resme dönüştürülebilir.
Tek Kare Fotoğraf: Çevrenin görüntüsü yüzlerce cümleyle de anlatılmış olsa, biz tek bir fotoğraf karesine sığdırabiliriz. Bu anlatılan manzaranın fotoğrafı elimizde olsaydı biz o fotoğrafa bakarak yine aynı cümleleri kullanabilirdik.
Niteleme Sıfatları ve Zarflar: Sarı, incecik, domur domur, mor…

 

Açıklayıcı Anlatım

Açıklayıcı Anlatım

Açıklayıcı Anlatım

  • Okuyucuya herhangi bir konuda bilgi vermek amacıyla yazılan parçalardaki anlatımdır. Amaç bilgi vermektir. Yazar bunu belli eder.
  • Konu ciddi bir konudur (Bilim, sanat vs.) Ciddi bir konu olmasa da (spor) anlatımı uzmanlık gerektirir.
  • Anlatım nesneldir.

 

ÖRNEK METİN:

Halk edebiyatı konusu olan manilerin başlıca konusu aşktır. Bununla beraber çok çeşitli konularda da yazılı. Halk arasında mani söyleme mani yakmak mani düzmek mani söyleyenlere ise manici mani yakıcı mani düzücü denir. Anonim halk edebiyatının en yaygın nazım şeklidir…

Verilen Bilgi: Türk Edebiyatında “mani” hakkında bilgi.
Konu Ciddidir : Amaç mani hakkında bilgi vermek olduğu için, bu durum hem uzmanlık gerektirir, hem de ciddi bir konudur.
Anlatım Nesneldir: Kişisel yorumlarını katmadan bilgiyi olduğu gibi aktarmıştır.

 

Tartışmacı Anlatım

Tartışmacı Anlatım

Tartışmacı Anlatım

  • Bu anlatım biçiminde, bir fikre karşı çıkılır. Karşı çıkılan fikir, sanatçının fikirleriyle çürütülmeye çalışılır.
  • Tavır saldırgancadır.
  • Senli benli söyleyiş vardır.
  • Bazen soru sorulur cevap verilir.
  • Bilimsellik değil, öznellik esastır.

 

ÖRNEK METİN:

Çevre problemi kaybedilmiş bir davadır. Çevrecilerin, iktisatçıların, politikacıların ve tabiat alimlerinin gayretleri boşuna. Binlerce yıldan beri Alaaddin’in lambasını kurcalayarak dışarı çıkarıp emrimize râm olmasını istediğimiz cin artık bize hükmediyor. Teknoloji ve kitlevi üretim. Şimdi tabiat hışmına ve intikamına uğramadayız. Siyasilerimiz ve teknotratlarımız insanlığın yeni efendisine durup dinlenmeksizin arz-ı ubûdiyet ederken, çevrecilerin ümitsiz çabaları insana burkuntu veriyor.

Anlatım biçimleri ile ilgili bu bilgileri edindikten sonra sizlere tavsiyem evinizdeki bir kaç kitabı bu bilgiler doğrultusunda incelemeniz, anlatım biçimlerini bulmaya çalışmanız sizlere bu konuda hız kazandıracaktır.

17 yorum

  1. çok iyi abi ya

  2. gerçekten çok işimi yaradı çok teşeküür ederim…

  3. Gerçekten çok teşekkürler Diğer siteler Ağzına kadar yazıyla dolu Burayı görünce rahatladım Kısa Öz ve Net Çok sağ olun.

  4. Gerçekten çok iyi. aylardır bu konuyu anlamamıştım ama şimdi anladım saolun :D diğer sitelerde böyle paylaşımlar yok

  5. ‘güzel giyinmek’ cümlesindeki ‘güzel’ kelimesinin niteleme görevi var ama sıfat mı zarf mı?

    • Türkçeci Merve

      güzel kelimesi giyinmek fiilini niteleyen, ”Nasıl giyinmek?” sorusuna cevap veren ve zarf görevini üstlenen bir sözcüktür. Bir kelimenin sıfat mı zarf mı olduğunu anlamak için soruyu isme mi yoksa fiile mi sorduğunuza dikkat edin.

  6. Gerçekten çok saolun işime yaradı.Uzun uzun yazmak yerine kısaca hallettim.

  7. cok beyendim uzun olsa bile cok yararli

  8. Teşekkür ederim Allah razı olsun emek vermişsin ve çok güzel Türkçe ödevimi yapmış oldum :) başarılarının devamını diliyorum böyle güzel konularla

  9. Çok iyi oldu.Ödevim vardı.Hep uzun uzun şeyler çıkıyodu.Sizin siteye girdim.Rahatladım

  10. Çoooooook guzelmis isime cokkk yaradı saoluuuuuuun

  11. Aciklamalar kisa ve oz. Bu iyi birsey. Ben odevimi yaparken kullandim. Faydali bir kaynak :-)

  12. Saolun gençler

  13. 7.sınıfa giden oğlum konuyu çok net öğrendiğini söyledi. Emekleriniz için teşekkürler. Çok beğendim.

  14. Yarin yazilim var tesekkur ederim bunlara bakip ders calisacagim

  15. Teşekkürler :-)

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>