Anasayfa » Sözcük Türleri » İsimler » Cins ve Özel İsim Nedir

Cins ve Özel İsim Nedir

B. Varlıklara verilişlerine göre isimler

1. Özel İsim

  • Tek olan, diğer varlıklar içinde  tam bir benzeri bulunmayan varlıklara verilen isimler “özel” isimlerdir.
  • Aslında bir türün içinde olup  sonradan isim verilen ve verileni özelleştiren takılmış isimlerdir de denilebilir.

Özel isimler genel olarak nelere verilir aşağıda bunu inceleyelim:

a. İnsan isim ve soy isimleri:
Büşra, Harun, İlknur, Ramazan, Yeter, Özlem, Bahri, Mustafa, Nazım Hikmet, Yavuz Bülent Bakiler

b. Kurum, kuruluş, dernek, üniversite isimleri:
Mimar Sinan Lisesi, Kıbrıs Türk Kültür Derneği, Türk Tarih Kurumu, Kırıkkale Üniversitesi, Kırşehir Valiliği, Yenimahalle İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü

c. Millet, ümmet, din, mezhep isimleri:
Türk, Azeri, Almanlar, Çeçen, Ruslar
Müslüman, Hristiyan, Yahudi, Musevi…
İslamiyet, Hristiyanlık, Yahudilik, Musevilik…
Hanefi,  Şafii, Alevi…

d. Dil isimleri:
Türkçe, İngilizce, Fransızca, Özbekçe, Tibetçe…

e. Kıta isimleri:
Afrika, Asya, Amerika, Antarktika, Okyanusya, Avustralya, Avrupa

f. Ülke ve bölge isimleri:
Türkiye, Lübnan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Afganistan…
Güney Amerika, Doğu Trakya, Güney Yemen, Batı Avrupa, İç Anadolu Bölgesi, Ege Bölgesi, Karadeniz Bölgesi…

g. İl, ilçe,  mahalle, bulvar,cadde, sokak isimleri:

Kırşehir, Tokat,  Amasra,  Boztepe, Yenimahalle,  Keçiören, Atatürk Bulvarı, İvedik Caddesi, Nigar Sokak…

h. Deniz, okyanus, göl, akarsu, boğaz ve geçit isimleri:
Karadeniz, Akdeniz, Marmara Denizi, Hint Okyanuss, Atlas Okyanusu
Tuz Gölü, Hazar Denizi, Abant Gölü, Kızılırmak, Yeşilırmak, Çanakkale Boğazı, Zigana Geçidi, Süveyş Kanalı…

ı. Dağ, tepe, ova, yayla isimleri:
Uludağ, Mescit Dağı, Erciyes dağı, Everest Tepesi, Harran ovası, Konya Ovası…

i. Yıldız ve gezegen ve adları:
Uranüs, Mars, Jüpiter, Venüs, Büyükayı…

j. Kitap, gazete, dergi, eser isimleri:
Milliyet (gazetesi), Sabah (gazetesi); Nokta (dergisi), Aksiyon (dergisi); Türk Dili (dergisi); Çalıkuşu, Araba Sevdası…

k. Hayvanlara ve varlıklara takılan özel isimler:
Karabaş, Pamuk, Maviş, Tekir, Boncuk, Oyuncağım Tomtom…

 

2. Cins İsim

  • Aynı cinsten bir çok varlığın ortak olan ismine “cins” isim denir.
  • Bu isimlerin varlıkları tek nesne ile sınırlı değildir.
  • Cins isimlerde kelime ile nesne arasında herkes tarafından bilinen gerçek bir bağlantı vardır. Örneğin “göz” denildiğinde bir organ ismi olduğu herkesçe bilinir.
  • “şehir” kelimesi dünyada olan bütün şehirlerin cins ismiyken, memleketinizi ifade ederken söylediğiniz “Kırşehir, İstanbul”  vs kelimeleri özel isimdir.

Cins isimleri örnekleriyle sıralarsak:

a. Organ/uzuv isimleri:

bel, kol, beyin, kalp, göz…

b. Akrabalık isimleri:
anne, baba, kardeş, amca, babaanne, enişte, dayı…

c. Araç/eşya/enstrüman isimleri:
kanepe, kulaklık, çatal, tablo, gitar, saz…

d. Hayvan/bitki/çiçek  isimleri:
köpek, şahin, aslan,  fındık, vişne, biber, papatya, karanfil…

e. Kavramlar:
hüzün, kaygı, akıl, ümit…

f.Meslek/meslek sahibi isimleri:
öğretmenlik, öğretmen, mühendislik, mühendis,  memur, futbolcu, spiker…

g. Giyecek isimleri:
gömlek, palto, ceket, etek, şapka, eldiven, smokin…

h. Yiyecek/İçecek  isimleri
barbunya, mıhlama, menemen, ekmek, lahmacun, meşrubat, su, gazoz …

ı. Sayı isimleri:
üç,  iki yüz, altı, yedi bin…

i. Renk isimleri:
mavi, yeşil, turuncu, kırmızı…

j. Zaman isimleri:
salise, saniye, dakika, saat, gün, ay, yıl, yüz yıl, asır…

k. Soru Kelimeleri:
neden, niçin, kim, nereden, hangi, kaç, kaçıncı…

Hakkında Türk Dil Bilgisi

Türk Dil Bilgisi site yazarları, Kırıkkale Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu olup, alanında uzmanlaşmış, deneyimli öğretmenlerimizden oluşmaktadır.

45 yorum

  1. çok iyi oldu işime yaradı

  2. çok ama çook güzel di bana yardımı çok oldu

  3. Çok güzel olmuş emeği geçen herkese teşekkürler çok işime yaradı

  4. çooooooooooook teeşeeeeekkür ederim

  5. ay bayıldım buna oooooooooooo

  6. çoooooooooooook güzelmiş gerçekten ödevimde çok katkısı bulundu

  7. Herkese teşekkürler çok işime yaradı:-)

  8. sagolun çok işime yaradı. 😀

  9. süper bir sayfa işime yaradı iyiki girmişim

  10. çok iyi işime yaradı

  11. Çok güzel ellerinize sağlık çok işime yaradı.

  12. Çok işime yaradı saolun

  13. Kurum ve okul adları özel isimmi yoksa cins isimmi acaba

    • Türk Dil Bilgisi

      Kurum ve okul adları özel isimler sınıfına girmektedir.
      Örnekler:
      Milli Eğitim Bakanlığı
      Türk Dil Kurumu
      Yargıtay
      Mimar Kemal Lisesi
      İsmail Erez İlkokulu

  14. çok güzel olmuş çok işime yaradı

  15. çok güzel site türkçe ödevine yaradı

  16. Yiğit ismini nasıl cins ad olarak cümle içinde kullanırız.

    bulursanız beni çok sevinirim ve ödevime çok katlı da bulunursunuz teşekkür ederim

  17. Sağolun, çok işime yaradı. Bilgiler özenli ve açıklayıcı yazılmış.

  18. İşime yaradı teşekkürler 😀

  19. Annem bana “falaka” isimli kitabı aldı. bu cumlede özel isim varmı? falakanın f si buyukmu yazılmalı?

    • Türk Dil Bilgisi

      Bu cümlede “Falaka” bir kitap adı olduğu için özel isimdir. Özel isimler büyük harfle başlar 😉

  20. Çok işime yaradı sağolun yazan kişinin eline sağlık

  21. Merhaba admin eline sağlık

  22. Sağol arkadaşlar

  23. Sağol işime yaradı

  24. Gerçekten isime yaradı. Teşekkürler 🙂

  25. Ellerinize sağlık bunları yazan kişiye çok teşekkürler işimi çok yaradı.

  26. Çok güzel olmuş

  27. Teşekkür ederim kardeşimin işine yaradı.

  28. bence çok güzel hem de işime yaradı.

  29. Arkadaşlar ocak şubat mart falan özel isim mi cins isim mi?

    • Türk Dil Bilgisi

      Ay isimleri eğer belirli bir tarih belirtecek şekilde cümle içinde kullanılırsa özel isim olarak kabul edilir ve büyük harfle başlayacak şekilde yazılır, örneğin:
      Bu yıl Oscar ödülleri 26 Şubat 2017’de sahiplerini bulacak.

      Ay isimleri tam bir tarih belirtmeden cümle içinde kullanılırsa cins isim olarak kabul edilerek küçük harfle başlayacak şekilde yazılır, örneğin:
      Milli Eğitim Bakanı öğretmen atamalarının şubatta yapılacağını duyurdu.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*