Ana Sayfa Cümle Bilgisi Cümlenin Ögeleri Örnekler ve Çözümleri

Cümlenin Ögeleri Örnekler ve Çözümleri

1. ÖRNEK

  • Sayısız kitabın bulunduğu bu kütüphaneyi geçen yüzyılın başlarında Avrupalı bilim adamları ziyaret etmişler.

ÇÖZÜM

Yüklem: ziyaret etmişler.

Kim ziyaret etmiş? : Avrupalı bilim adamları = Özne

Nereyi ziyaret etmişler? : Sayısız kitabın bulunduğu bu kütüphaneyi =  Belirtili nesne

Ne zaman ziyaret etmişler? : geçen yüzyılın başlarında = Zarf tümleci

2. ÖRNEK

  • Her sanatçı başlangıçta büyük sanatçıları taklit ederek işe başlar.

ÇÖZÜM

Yüklem: başlar.

Kim başlar? : Her sanatçı = Özne

Neye başlar? : işe = Dolaylı tümleç

Ne zaman başlar? : başlangıçta = Zarf tümleci

Nasıl başlar? : büyük sanatçıları taklit ederek = Zarf tümleci

3. ÖRNEK

  • Şehir dışına çıkmak bu insanları olumlu şekilde etkileyecektir.

ÇÖZÜM

Yüklem: etkileyecektir.

Etkileyecek olan ne? : Şehir dışına çıkmak = Özne

Kimi etkileyecektir? : bu insanları = Belirtili nesne

Nasıl etkileyecektir? : olumlu şekilde = Zarf tümleci

4. ÖRNEK

  • Mor dövmelerle işlendi göğsümüze karlı dağların şanlı bayrağı.

ÇÖZÜM

Yüklem: işlendi.

Ne işlendi? : karlı dağların şanlı bayrağı = Özne

Nereye işlendi? : göğsümüze = Dolaylı tümleç

Ne ile işlendi? : Mor dövmelerle = Edat tümleci

5. ÖRNEK

  • Az önce bir çocuğun ağlaya ağlaya koştuğunu gördüm.

ÇÖZÜM

Yüklem: gördüm.

Kim gördü? : Ben = Gizli özne

Neyi gördüm? : bir çocuğun ağlaya ağlaya koştuğunu = Belirtili nesne

Ne zaman gördüm? : Az önce = Zarf tümleci

6. ÖRNEK

  • Seni kaybetme korkusundan hiç söz etmiyor.

ÇÖZÜM

Yüklem: söz etmiyor.

Kim söz etmiyor? : O = Gizli özne

Neyden söz etmiyor? : seni kaybetme korkusundan = Dolaylı tümleç

Ne kadar söz etmiyor? : hiç = Zarf tümleci

7. ÖRNEK

  • Balinalar, okyanustaki en büyük canlılardır.

ÇÖZÜM

Yüklem: okyanustaki en büyük canlılardır.

Ne okyanustaki en büyük canlılardır? : Balinalar = Özne

8. ÖRNEK

  • Yağmur bastırınca herkes hemen içeri kaçtı.

ÇÖZÜM

Yüklem: kaçtı.

Kim kaçtı? : herkes = Özne

Ne zaman kaçtı? : Yağmur bastırınca = Zarf tümleci

Nasıl kaçtı? : hemen = Zarf tümleci

Nereye kaçtı? : içeri = Zarf tümleci

9. ÖRNEK

  • Arabasının başına gelenleri ona ben anlatamadım.

ÇÖZÜM

Yüklem: anlatamadım.

Kim anlatamadı? : ben = Özne

Neyi anlatamadım? : Arabasının başına gelenleri = Belirtili nesne

Kime anlatamadım? : ona = Dolaylı tümleç

10. ÖRNEK

  • Dün okulda yaşanan olay herkesin keyfini kaçırdı.

ÇÖZÜM

Yüklem: herkesin keyfini kaçırdı.

Ne herkesin keyfini kaçırdı? : Dün okulda yaşanan olay = Özne

11. ÖRNEK

  • Sait Faik, öykülerinde gerçekçi bir çizgi yakalamıştır.

ÇÖZÜM

Yüklem: yakalamıştır.

Kim yakalamıştır? : Sait Faik = Özne

Ne yakalamıştır? : gerçekçi bir çizgi = Belirtisiz nesne

Neyde yakalamıştır? : öykülerinde = Dolaylı tümleç

12. ÖRNEK

  • Aldığınız ürünler istendiğiniz şekilde sarıldı.

ÇÖZÜM

Yüklem: sarıldı. (sarma işini yapan belli değil)

Ne sarıldı? : Aldığınız ürünler = Sözde özne

Nasıl sarıldı? : istendiğiz şekilde = Zarf tümleci

13. ÖRNEK

  • Koşturuyoruz ufuktan ufka, gençlik günlerindeki gibi.

ÇÖZÜM

Yüklem: koşturuyoruz.

Kim koşturuyor? : Biz = Gizli özne

Nasıl koşturuyoruz? : gençlik günlerindeki gibi = Zarf tümleci

Nereye? : Ufuktan ufka = Dolaylı tümleç

14. ÖRNEK

  • Babalarından kalan yüklü mirası medeni bir şekilde paylaştılar.

ÇÖZÜM

Yüklem: paylaştılar.

Kim paylaştı? : Onlar = Gizli özne

Neyi paylaştılar? : Babalarından kalan yüklü mirası = Belirtili nesne

Nasıl paylaştılar? : medeni bir şekilde = Zarf tümleci

15. ÖRNEK

  • Kitapların dilinden anlamak, onlarla içli dışlı olmaya bağlıdır.

ÇÖZÜM

Yüklem: bağlıdır.

Bağlı olan ne? : Kitapların dilinden anlamak = Özne

Neye bağlıdır? : onlarla içli dışlı olmaya = Dolaylı tümleç

16. ÖRNEK

  • Burada yoldan denize kadar inen büyük kayalar üstünde oturup, akşam saatlerini geçirmeyi severdi.

ÇÖZÜM

Yüklem: severdi.

Kim severdi? : O = Gizli özne

Neyi severdi? :  Burada yoldan denize kadar inen büyük kayalar üstünde oturup, akşam saatlerini geçirmeyi = Belirtili nesne

17. ÖRNEK

  • Bu ilaçlar sadece bugünkü tıbbın ve kimyanın zaferi değildir.

ÇÖZÜM

Yüklem: bugünkü tıbbın ve kimyanın zaferi değildir.

Bugünkü tıbbın ve kimyanın zaferi olmayan ne? : Bu ilaçlar = Özne

18. ÖRNEK

  • Bütün öğrenciler benim gibi davranıyor bugünlerde.

ÇÖZÜM

Yüklem: davranıyor.

Kim davranıyor? : Bütün öğrenciler = Özne

Nasıl davranıyor? : benim gibi = Zarf tümleci

Ne zaman davranıyor? : bugünlerde = Zarf tümleci

19. ÖRNEK

  • Eyvah! Yemeği ocakta unuttum.

ÇÖZÜM

Yüklem: unuttum.

Unutan kim? : Ben = Gizli özne

Neyi unuttum? : yemeği = Belirtili nesne

Nerede unuttum? : ocakta = Dolaylı tümleç

Eyvah = Cümle dışı unsur

20. ÖRNEK

  • Doğru insanlar doğru konuşurlar.

ÇÖZÜM

Yüklem: konuşurlar.

Kim konuşur? : doğru insanlar = Özne

Nasıl konuşurlar? : doğru = Zarf tümleci

21. ÖRNEK

  • Yoksulların içinde bulunduğu sıkıntıları bir nebze olsa azaltmak için elinden geldiğince onlara yardım ederdi.

ÇÖZÜM

Yüklem: yardım ederdi.

Kim yardım ederdi? : O = Gizli özne

Kime yardım ederdi? : onlara = Dolaylı tümleç

Ne için yardım ederdi? : Yoksulların içinde bulunduğu sıkıntıları bir nebze olsa azaltmak için = Edat tümleci

Ne kadar yardım ederdi? : elinden geldiğince = Zarf tümleci

22. ÖRNEK

  • Suyun insanlık için önemi son yıllarda daha iyi anlaşılır oldu.

ÇÖZÜM

Yüklem: anlaşılır oldu.

Anlaşılır olan ne? :  Suyun insanlık için önemi = Özne

Ne kadar anlaşılır oldu? : daha iyi = Zarf tümleci

Ne zaman anlaşılır oldu? : son yıllarda = Zarf tümleci

23. ÖRNEK

  • Yazar en güzel şiirlerini deniz kıyısındaki küçük evde mehtaplı gecelerde yazdığını söylüyor.

ÇÖZÜM

Yüklem: söylüyor.

Kim söylüyor? : Yazar = Özne

Neyi söylüyor? : en güzel şiirlerini deniz kıyısındaki küçük evde mehtaplı gecelerde yazdığını = Belirtili nesne

24. ÖRNEK

  • Düşünce, insana doğuştan gelmiş gizli bir güç değildir.

ÇÖZÜM

Yüklem: insana doğuştan gelmiş gizli bir güç değildir.

İnsana doğuştan gelmiş gizli bir güç olmayan nedir? : Düşünce = Özne

25. ÖRNEK

  • Dün gece gittiler yurt dışından gelen konuklarımız.

ÇÖZÜM

Yüklem: gittiler.

Kim gitti? : yurt dışından gelen konuklarımız. = Özne

Ne zaman gittiler? : Dün gece = Zarf tümleci

26. ÖRNEK

  • Aramıza katılanlar arasında böyle düşünen çok azdı.

ÇÖZÜM

Yüklem: azdı.

Az olan ne? : Böyle düşünen = Özne

Ne kadar azdı? : çok = Zarf Tümleci

Nerede çok azdı?  : aramıza katılanlar arasında = Dolaylı tümleç

27. ÖRNEK

  • Halk türkülerinin ezgisiyle geçmişti çocukluğu.

ÇÖZÜM

Yüklem: geçmişti.

Geçen ne? : çocukluğu = Özne

Ne ile geçmişti? : Halk türkülerinin ezgisiyle = Edat tümleci

28. ÖRNEK

  • Tanıyamadığım binlerce bitki türü var Amazonlarda.

ÇÖZÜM

Yüklem: var.

Var olan ne? : Tanıyamadığım binlerce bitki türü = Özne

Nerede var? : Amazonlarda = Dolaylı tümleç

29. ÖRNEK

  • Dünyaca tanınan yönetmen birçok filminde gerçek hikâyeleri ele alır.

ÇÖZÜM

Yüklem: ele alır.

Kim ele alır? : Dünyaca tanınan yönetmen = Özne

Neyi ele alır? : gerçek hikâyeleri = Belirtili nesne

Neyde ele alır? : birçok filminde = Dolaylı tümleç

30. ÖRNEK

  • Sanatçı, oğlunu kaybedince bütün hayatını çocuklara yardım etmek için harcadı.

ÇÖZÜM

Yüklem: harcadı.

Kim harcadı? : Sanatçı = Özne

Neyi harcadı? : bütün hayatını = Belirtili nesne

Ne için harcadı? : çocuklara yardım etmek için = Edat tümleci

Ne zaman harcadı? : oğlunu kaybedince = Zarf tümleci

CÜMLENİN ÖGELERİ İLE İLGİLİ DİĞER İÇERİKLER

Cümlenin Ögeleri Konu Anlatımı
Cümlenin Ögeleri Bulunurken Dikkat Edilecek 9 Altın Yol

29 YORUM

  1. Emeğinize kurban be! Mükemmel bir dil bilgisi sitesisiniz. Soruları mükemmel bir şekilde açıklayıp yorumlara cevap bile veriyorsunuz.Helal olsun 🙂

  2. Çok memnun kaldım Japon bir Türk öğrencisi olmak zor yalnız böyle iyi siteler oldukça Türklerden bir farkımız olmuyor.

    • Cümlenin ögelerini ayırırken sözcüklerin kendi aralarında tamlama oluşturup oluşturmadıkları, deyim ya da birleşik sözcük olup olmadıkları gibi durumlara dikkat edilmelidir. Cümlede bir tamlama varsa tamlayan ile tamlanan aynı cümle ögesi içine alınmalıdır. “… herkesin keyfini kaçırdı.” söz grubunda sözcükler hem tamlama hem de deyim oluşturması sebebiyle bir bütün halinde cümlenin yüklemi olarak kabul edilmiştir.

      Herkesin keyfini: İsim tamlaması (Herkesin:tamlayan – keyfi: tamlanan)
      keyfini kaçırdı: Deyim (neşesi kalmamak anlamında bir deyim)

      Dolayısıyla ne deyimi oluşturan sözcükleri birbirinden ayırabilirsiniz ne de tamlamadaki unsurları. Bu yüzden bu üç sözcük birlikte yüklem olarak alınmıştır. Ayrıca farz edelim ki sadece “keyfini kaçırdı” kısmı yüklem olsun. “Herkesin” kelimesini de cümlenin başka bir ögesi olarak bulmaya çalışalım. Yükleme sorduğumuz hangi soru ile “herkesin” ögesini bulabilirdiniz. “Kimin?” sorusuna cevap verebiliyor değil mi? Fakat yükleme hiç bir zaman “kimin” sorusu sorularak bir öge bulunmaz. “Kim, Kimi, Kime, Kimde, Kimden” soruları öge buldurmaya yönelik sorulardır. Dolayısıyla ögeyi ayıramayacağımız bu şekilde de anlaşılabilmektedir.

  3. Cidden çok işime yaradı 3 gün sonra Teog’a gireceğim buradan çalıştım çok açıklayıcı ve güzel olmuş. Buradan kuruculara teşekkür ediyorum. Devamını dilerim.

    • İçeri kelimesi “-e, -a” yönelme eki alarak “içeriye” şeklinde kullanılmış olsaydı, söylediğiniz gibi dolaylı tümleç olurdu; ancak mevcut durumda “zarf tümleci” olarak kabul edilmektedir.

    • hazırdır= yüklem
      huzurludur= yüklem
      mutludur= yüklem
      Kim? Osmancık = özne (Özne tüm yüklemlerde ortak kullanılmış)
      Ne zaman? artık= zarf tümleci

  4. Bu sıcakta evde oturulur mu cümlesinde oge dızılısı fiilimsi yüklemin türü yüklemin yeri anlamı ve yapısını nasıl buluruz yardım eder mısınız
    yapısını

    • Öğe dizilişi : Zarf tümleci, dolaylı tümleç, yüklem
      Fiilimsi: fiilimsi yok
      Yüklemin türü: fiil cümlesi
      Yüklemin yerine göre: Kurallı cümle
      Yüklemin yapısı: Türemiş fiil

  5. ”Yağmur bastırınca herkes hemen içeri kaçtı” cümlesinde, yükleme sorulan ‘nereye’ sorusu zarf tümleci midir yoksa dolaylı tümleç mi ? 🙂

    • Yer-yön bildiren “içeri, dışarı, ileri, geri vb” sözcükler “-e, -a” yönelme hal eklerini alırlarsa eklendikleri cümle öğesi dolaylı tümleç olur.

      Yağmur bastırınca herkes hemen içeri kaçtı: Zarf tümleci
      Yağmur bastırınca herkes hemen içeriye kaçtı: Dolaylı tümleç

    • Öğrencilere verilen eğitimin ne kadar önemli olduğunu bilmeyen yoktur.

      yoktur = yüklem
      kim yoktur? = Öğrencilere verilen eğitimin ne kadar önemli olduğunu bilmeyen = özne

Görüşlerini ve Sorularını Bizimle Paylaşabilirsin

Lütfen yorumunuzu giriniz
Lütfen isminizi buraya giriniz

Exit mobile version