Anasayfa » Sözcük Türleri » Zarflar (Belirteçler) Nedir? Zarflar Konu Anlatımı

Zarflar (Belirteçler) Nedir? Zarflar Konu Anlatımı

Zarflar

Zarflar

Zarflar konusuna geçmeden önce şunu bilmeliyiz ki Türkçede tüm konular birbiri ile zincirlenmiş durumdadır arkadaşlar. Bir konunun mutlaka başka bir konu ile bağlantısı olduğunu görebilirsiniz. Örneğin sıfatlar konusunu kavrayabilmeniz için isimler konusunu, cümlenin ögeleri konusunu rahatlıkla anlayabilmeniz için özellikle sözcük türlerini ve tamlamaları, tamlamaları anlayabilmeniz için isim ve sıfatı bilmeniz gerekmektedir. Zarfları rahatlıkla kavrayabilmek için ise fiillerfiilimsiler ve sıfatlar konularına yeteri kadar hâkim olmanız gerekmektedir.

Nasıl ki sıfatlar isimlere karşı sevgi besleyen kelimelerse, zarflar da; fiil, fiilimsi, sıfat ve hatta kendi türüne (zarfa) âşık kelimelerdir. Peki, aralarındaki bu aşkta nasıl bir bağ var, nasıl bir ilişki içindeler? Zarflar; fiillerin, fiilimsilerin sıfatın ve kendi türünün halini/durumu anlatır, gittikleri yöneldikleri yeri-yönü işaret eder, onların yaptığı şeylerin zamanını söyler, onları miktar bakımından belirtir ve bütün bunları soru şeklinde onlara sorabilir. O halde bizim de zarfları bu ilişkiler bakımından beşe ayırmamız mümkündür. Bunlar;

Zarflar ve Çeşitleri

1-Durum/Hal (Nasıllık-Nicelik) Zarfı
2-Zaman Zarfı
3-Yer-Yön Zarfı
4-Azlık-Çokluk (Miktar) Zarfı
5-Soru Zarfı

1-DURUM ZARFI

Yapılan her bir hareketin yapılış şekli, tarzı, hali, vaziyeti vardır. Durum zarfları, bu hareketlerin yani fiillerin nasıl yapıldığını gösteren zarflardır.  Örneğin; konuşursunuz ama nasıl  konuşursunuz?

Hızlı konuşurum.
Yavaş konuşurum.
Akıcı konuşurum.
İçten konuşurum.
Alaycı konuşurum.
Dikkatli konuşurum.

Konuşma eyleminin nasıl olduğunu gösteren bu kelimeler “durum zarfı” olarak görev yaparlar. Dikkat ederseniz fiile sorduğumuz nasıl sorusuna da cevap verir.

  • Fiillere ve fiilimsilere sorulan “nasıl, niye, neden, niçin” sorularından uygun olanına cevap verirler.
  • Cümlede fiilleri, fiilimsileri bazen nitelik anlamının yanında kesinlik, olasılık, yineleme ve sebep anlamlarında da belirtebilir.

ÖRNEKLER

Bunları defterinize doğru çiziniz. (Nasıl çiziniz? – Doğru)

Onlara insanca davranalım. ( Nasıl davranalım? – İnsanca)

O, bu çalışmasıyla sınavı mutlaka kazanır. (Kesinlik anlamlı zarf)

Oraya asla gitmeyeceğim. (Kesinlik anlamlı zarf)

Annesi belki yarın bize de gelir. (Olasılık anlamlı zarf)

Yaşlı adam bakımsızlıktan öldü. (Niçin öldü? – Bakımsızlıktan)

Arkadaşlarına küstüğüden sokağa çıkmıyor. ( Neden çıkmıyor?  – Küstüğünden)

Sürekli aynı konuyu konuşuyor? (Yineleme anlamlı zarf)

Kazanma hırsıyla yarışmaya tekrar katıldı. (Yineleme anlamlı zarf)

Güzel yarışıp arabayı kazandılar. (Nasıl yarışıp? Güzel) (Yarışıp kelimesi  fiilimsidir.)

Hızlı okuyarak kitabı bir günde bitirdi. (Nasıl okuyarak? Hızlı = Zarf) (Okuyarak kelimesi fiilimsidir.)

 

 

2-ZAMAN ZARFI

  • Yaptığımız eylemlerin, hareketlerin yapılma zamanını gösteren sözcükler zaman zarfı olarak adlandırılır.
  • Zaman zarfları fiillere ve fiilimsilere sorduğumuz “ne zaman” sorusuna karşılık verirler.

 

ÖRNEKLER

Sabahları, binlerce kuş birden öter. (Ne zaman öter? Sabahları= Zaman zarfı)

Beni yarın mutlaka aramalısın. (Ne zaman aramalı? Yarın = Zaman zarfı)

Dün koşup oynayan çocuk, bugün hastalandı.
(Z.zarfı)(Fiilimsi)                  (Z.zarfı)     (Fiil)

Yazın köye gideriz, akşamları mangal yakarız.

Bu işi gece yapmak yorucu olur, gündüz vakti hallederiz.

 

 

3-YER YÖN ZARFI

  • Fiilleri  ve fiilimsileri yer-yön anlamlarıyla belirten, onların yöneldikleri yeri-yönü gösteren kelimelerdir.
  • Ek almadan kullanılan yer yön zarfları sınırlı sayıdadır. Bunlar: “İçeri, dışarı, aşağı, yukarı, ileri, geri, öte, beri” en sık kullanılan yer yön zarflarıdır.
  • Bilmemiz gereken en önemli şey bu kelimelerin hiçbir çekim eki almamış halde bulunuyor olmasıdır. Eğer çekim eklerinden birini alırsa bunlar zarf değil “isim” olurlar.
  • Fiillere ve fiilimsilere sorulan “nereye” sorusuna cevap verirler.
  • Cümlede mutlaka fiili veya fiilimsiyi yön bakımından belirtmesi gerekir.

 

ÖRNEKLER

İçeri girdi ve elindeki çiçeği annesine uzattı. (girdi = fiil) (içeri = yer-yön zarfı)
(nereye)

İçeri girip herkese bağırdı. (girip = fiilimsi) (nereye? İçeri = yer-yön zarfı)(nereye)

Sürekli evdesin, biraz dışarı çık. (çık = fiil) (nereye? Dışarı= y.y.zarfı)
(nereye)

Dışarı çıkacak hali kalmamıştı. (çıkacak = fiilimsi) (Nereye? Dışarı= y.y.zarfı)

Dışarısı buz gibi lapa lapa kar var benim içim yanıyor. (Ek aldığı için zarf değil  isimdir)

Aşağı ineceğim, istediğin bir şey varsa alayım. (ineceğim = fiil) (Nereye? Aşağı = y.y.zarfı)

Aşağı gelip bana yardım eder misin ? (gelip = fiilimsi) (Nereye? Aşağı= y.y.zarfı)

Elindekileri yukarı at, boşuna merdiven çıkma. (at = fiil) (Nereye at? Yukarı = y.y.zarfı)

Yukarı atmak için bütün gücünü kullanmalısın.  (atmak = fiilimsi) (Nereye? Yukarı = y.y.zarfı)

Park etmek için önce ileri git, sonra direksiyonu kır.

Geri dönmek için bir yol bulmalısın.

 

NOT: Yer yön belirten sözcükler cümlede farklı görevlerde kullanılabilir. Eğer çekim eki alarak kullanılırsa isim, ismi etkileyecek şekilde kullanılırsa sıfat olur.

İçeriye girdi ve elindeki çiçeği annesine uzattı. (İçeri = Fiile sorulan nereye sorusuna cevap verse  de  “e”  yönelme hal eki aldığı için yer yön zarfı değil isimdir)

İçeri çok soğuk, üzerine bir şeyler al. (içeri = isim)

İçeri odaya küçük bir çocuk girdi. (İçeri = Sıfat)
(Hangi oda)

 

 

4-MİKTAR (AZLIK-ÇOKLUK, ÖLÇÜ)  ZARFI

*Fiilin, fiilimsinin, sıfatın, adlaşmış sıfatın ya da başka bir zarfın anlamını miktar, ölçü bakımından etkileyen, onların ne kadar olduğunu gösteren zarflardır.

*Bu sözcükler sayı, eşitlik, karşılaştırma, üstünlük, aşırılık, derece gibi anlamlar bulunmaktadır.

*Yukarıda saydığımız sözcüklere sorulan “ne kadar” sorusuna cevap verirler.

*Az, azıcık, çok, daha çok, çokça, kadar, bu kadar, biraz, oldukça, pek, pek çok, en, en çok, fazla, epeyce, denli vb sözcükler en sık kullanılan miktar zarflarıdır.

 

Bebeği çok uyuttu. (Ne kadar uyuttu?)

Çok çalışarak  mülakatı kazandı. (Ne kadar çalışarak?)

Çok  güzel bir arabası var. (Ne kadar güzel ?)

Çok yaşlıya otobüslerde mutlaka yer verin. (Ne kadar yaşlıya?)

Çok hızlı yürüdük. (Ne kadar hızlı? )

Bir saatte epeyce yol almışız. (Ne kadar yol almışız?)

Az konuş, çok dinle.

Cep telefonuyla fazla konuşmak zararlıdır.

Oldukça büyük evde oturuyorlar.

Biraz beklersen sana yardımcı olurum.

Kayahan’ın oğlu da pek sevimli bir şeymiş

 

NOT: Bazı miktar belirten sözcükler cümle içinde zaman anlamında da kullanılabilir.

Buralara daha kar yağmadı. (Henüz kar yağmadı) (Zaman zarfı)

Senden daha çok şey öğreneceğim kesin. (Ne kadar çok ? Miktar zarfı)

 

 

5-SORU ZARFI

  • Eylemin nasıllığını, zamanını, sebebini, miktarını soran soru anlamlı sözcükler soru zarflarıdır.
  • Bir soru cümlesine verilen cevap zarf ise cümledeki soru anlamı soru zarfıyla sağlanmış demektir.
  • Alınan cevap zarf olduğu için soru kelimesi de soru zarfıdır diyebiliriz.
  • Nasıl, niçin, neden, niye, ne, ne zaman, ne kadar vs. sözcükler soru zarflarıdır.
  • Bu soru sözcükleri mutlaka fiil ya da fiilimsiye soruluyor olmalıdır.
  • Cevabı “çünkü” ile başlayabilen cümlelerde soru anlamı soru zarfı ile sağlanmıştır

 

ÖRNEKLER

Buraya kadar nasıl geldin?
(Koşarak geldim= Koşarak durum zarfı ise nasıl = Soru zarfıdır)

Avukat müvekkilini nasıl savunmuş?

Açık oturum ne zaman başlayacak ?

Niçin hemen uyumuyorsun? (Çünkü …)

Kimse neden burada olanları anlatmıyor?

Niye her gün yanımda değilsin?

Beni ne kadar özledin?

Ne ağlayıp duruyorsun, kalk yüzünü yıka!

 

NOT: “Ne, nasıl” gibi soru kelimeleri başka sözcük türleri (sıfat, zamir) olarak da kullanılabilir.

Nasıl araba almayı düşünüyorsun? (Kırmızı Araba.  Nasıl = Soru sıfatı)

Araba kullanmayı nasıl öğrendin? (Çalışarak öğrendim. Nasıl = Soru zarfı)

Bana ne aldın ? (Araba aldım.  Ne = Soru Zamiri)

Size ne konuda yardım edebilirim? (Bu konuda.  Ne = Soru Sıfatı)

Kimseden fayda yok sana ne bekliyorsun? (Çünkü… Ne = Soru Zarfı)

 

 

Hakkında Türk Dil Bilgisi

Türk Dil Bilgisi site yazarları, Kırıkkale Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu olup, alanında uzmanlaşmış, deneyimli öğretmenlerimizden oluşmaktadır.

46 yorum

  1. iyi anlatım şekli sınavıma yrdım cı olacak

  2. tşekürler buradan çalıştım 100 aldım

  3. Çok güzel anlatımdı Allah razı olsun

  4. Çok teşekür ederim .Ellerinize sağlık.Sizin sayenizde çok iyi anladım.

  5. çok güzel bir site

  6. çok beğendim ellerinize sağlık bana yardımcı oldu

  7. FERDİCİ MUHAMMET

    TEŞEKKÜRLER ADMİN SÜPER OLMUŞ EMEĞİNİZE SAĞLIK KRALSIN ADMİN 🙂

  8. Ellerinize sağlık sayenizde sınavdan iyi alıcam

  9. Mükemmellik harika elinize sağlık.

  10. Çok teşekkür ederim sağ olun ödevime çok yardımcı oldunuz 😀

  11. Soru zarfını anlayamamıştım sayenizde anladım teşekkür ederim 🙂

  12. sağolun çok yardımcı oldunuz bunun için hocadan 100 aldım.

  13. Sağol çok işime yaradı

  14. Sağolun çok yardımcı oldu

  15. inşallah sınavıma yardımcı olur

  16. Güzel bir site güzel omniscient admin Belarus sana kralsın 🙂

  17. 100 aldım sayenizde

  18. Çok sağolun inşallah 100 alırım

  19. Çok yardımcı oldunuz sağol

  20. Vay be Türkçe ne kadar da zor bir dil. Yabancı dil çalışırken buraya geldim farkında olmadan böyle bir dili konuşmamız gerçekten çok tuhaf bir şey buda demek oluyor ki yabancı bir dil kitaplardan dil bilgisinden öğrenilmez konuşarak öğrenilir. Baksanıza bilmediğimiz ama uyguladığımız konuştuğumuz ne kadarda enteresan konular varmış. Teşekkürler turkbilgisi.

    • Türkçeyi bilsek de doğru kullanmıyoruz ki yazık bize örneğin yorumundaki enterasan kelimesi Türkçe olmamasına rağmen kullanıyoruz

  21. Eyvallah kardeş

  22. Çok güzel anlatınız hoca çok beğendi

  23. Çok yaşlıya otobüslerde mutlaka yer verin. (Ne kadar yaşlıya?)

    Burada

    çok yaşlı sıfat değilmidir?

    • Türk Dil Bilgisi

      Zarflar hem sıfatları hem de adlaşmış sıfatları etkileyen sözcüklerdir. Bu cümledeki “çok” kelimesi sıfat değil zarftır. Miktar zarfıdır. Miktar zarfı bu cümlede adlaşmış sıfat olan “yaşlıya” kelimesinin miktarını göstermiştir.

  24. Sagol admin sayende ödevimi yapabilecegim

  25. çok güzel bir konu

  26. Konu anlatımının yanında konunun püf noktalarını da vermişsiniz.Güzel çalışmanız için teşekkürler.

  27. Murat Memelioğlu

    Sayenizde Sınavımdan 90 aldım ama zarf konusunun hepsini yapmışım bir tek eylemlerden 1 , paragraftan 1 yanlış çıktı 😀

  28. Allah sizden razı olsun. Çok güzel bir site.

  29. Derli toplu anlatımınız için teşekkürler.

  30. Helal size yaa çok güzel ve müthiş anlatmışsınız Türkçe sayenizde daha aydınlığa çıkıyor, teşekkürler.

  31. çok işe yaradı inşallah 100 alırım Allah razı olsun admin.

  32. çok teşekkür ederim performans ödevimi yapabileceğim artık.

  33. oğlumla çalıştık çok yararlı oldu çok teşekkür ederiz.

  34. Gerçekten güzel anlatmışsınız.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*